e-Fatura ile e-Arşiv arasındaki temel fark nedir?
İkisi de elektronik ortamda düzenlenen, aynı yasal unsurları taşıyan faturalardır. Ayrım, faturayı kime kestiğinize göre yapılır: e-Fatura kayıtlı kullanıcısına e-Fatura, diğer herkese e-Arşiv düzenlenir [1]. Yani bir faturanın e-Fatura mı e-Arşiv mi olacağını siz seçmezsiniz; alıcının durumu belirler.
Karşılaştırma tablosu
| Konu | e-Fatura | e-Arşiv |
|---|---|---|
| Kime kesilir? | e-Fatura sistemine kayıtlı alıcıya | Kayıtlı olmayan işletmeye ya da bireysel müşteriye |
| Alıcıya nasıl ulaşır? | GİB sistemi üzerinden alıcının e-Fatura kutusuna | Alıcıya siz iletirsiniz (ör. e-postayla PDF); internet satışında elektronik iletim zorunlu |
| Senaryo | Temel ya da ticari senaryo | Senaryo seçimi yok |
| Alıcının reddi | Ticari senaryoda alıcı 8 gün içinde sistemden reddedebilir | Sistem içi ret yok |
| Düzenleme saati | Tarih yazılır | Tarihle birlikte saat ve dakika yazılır |
e-Arşiv faturada düzenleme saati ve dakikasının yazılması 509 Sıra No.lu Tebliğ’den gelir [6]. İnternetten satışta e-Arşiv faturanın alıcıya elektronik olarak iletilmesi gerekir [5].
Temel ve ticari senaryo ne demek?
Senaryo kavramı yalnız e-Fatura’da vardır. Ticari senaryoda alıcı, faturaya sistem üzerinden kabul ya da ret yanıtı verebilir; ret yanıtı faturanın iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde verilir [3]. Temel senaryoda sistem içi yanıt yoktur; fatura alıcıya ulaştığında süreç tamamlanır, itiraz gerekiyorsa sistem dışındaki yollarla yapılır [3]. Hangi senaryonun kullanılacağı faturayı düzenleyenin tercihidir; e-Arşiv faturada böyle bir seçim yoktur.
Hangisini kime keseceğinize nasıl karar verirsiniz?
Alıcının e-Fatura sistemine kayıtlı olup olmadığına fatura tarihine göre bakılır. Alıcı fatura tarihinde kayıtlıysa e-Fatura kesilir. Alıcı sisteme fatura tarihinden sonra katıldıysa o tarihli fatura e-Arşiv olur. Bu ayrım özellikle geçmiş tarihli faturalarda ve yeni e-Fatura’ya geçen müşterilerde önemlidir.
e-Fatura’ya geçmek zorunda olan bir işletme aynı süre içinde e-Arşiv’e de geçer [2]. Yani e-Fatura kullanan bir işletme, kayıtlı olmayan müşterilerine e-Arşiv keser; iki belge birlikte kullanılır. 1 Ocak 2026’dan itibaren e-Arşiv’e dahil olmayan mükellefler de faturalarını tutarına bakmadan e-Arşiv olarak düzenler [4].
Örneklerle: hangi belge kesilir?
| Alıcı | Belge |
|---|---|
| e-Fatura kullanan bir limited şirket | e-Fatura |
| e-Fatura kullanmayan bir esnaf | e-Arşiv |
| Web sitenizden alışveriş yapan bireysel müşteri | e-Arşiv (elektronik iletilir) |
| Geçen ay e-Fatura’ya geçen müşteri, iki ay önceki tarihli fatura | e-Arşiv (fatura tarihinde kayıtlı değildi) |
İptal ve itiraz nasıl farklılaşır?
e-Fatura’da iptal ve itiraz senaryoya göre işler. Ticari senaryoda alıcı faturayı iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde “ret” yanıtıyla geri çevirebilir. Temel senaryoda iptal talebi 8 gün içinde e-Fatura İptal/İtiraz Portalı’ndan açılır; karşı taraf bu talebi onaylamak zorunda değildir [3]. Ticari ilişkide faturaya itirazın genel süresi de TTK’ya göre 8 gündür [7].
e-Arşiv faturada alıcının sistem içinden ret verme yolu yoktur; hatalı bir e-Arşiv fatura düzenleyen tarafından iptal edilir ve iptal GİB’e bildirilir. e-Arşiv iptalinin süre ayrıntıları için mali müşavirinize danışın. Ayrıntı: e-Fatura iptali nasıl yapılır.
İlk yıl tüm özellikler ücretsiz. Sonrasında yıllık yalnızca 4.990 ₺. Üyeliğinizi iki dakikada kendiniz açın.
Ücretsiz üye olunSaklama açısından fark var mı?
Yok. İki belge de elektronik olarak düzenlenir ve elektronik olarak saklanır; düzenleyenin belgeyi kâğıda basıp saklaması saklama yükümlülüğünü karşılamaz. Saklama Türkiye sınırları içinde yapılır [8]. Süre bakımından VUK’a göre ilgili yılı izleyen takvim yılından başlayarak 5 yıl [9], Türk Ticaret Kanunu’na göre 10 yıl söz konusudur [10]. Ayrıntı için e-Fatura kaç yıl saklanır yazımıza bakabilirsiniz.
Vonahesap’ta tür nasıl seçilir?
Vonahesap’ta türü siz seçmezsiniz. Fatura kesme ekranında Belge alanı “e-Fatura / e-Arşiv (otomatik)” olarak gelir. Gönderim sırasında alıcının vergi numarası sorgulanır ve alıcının fatura tarihindeki e-Fatura mükellefiyetine göre belge e-Fatura ya da e-Arşiv olarak düzenlenir. Vergi ya da T.C. kimlik numarası girilmeyen bireysel müşteriye fatura nihai tüketici olarak e-Arşiv kesilir.
- Müşteriyi seçin ya da yenisini ekleyin.
- Satırları girin; KDV ve toplam hesaplanır.
- Gönder’e basın. Tür alıcıya göre belirlenir, belge GİB izinli özel entegratör altyapısıyla iletilir. e-Arşiv faturanın PDF’i alıcının e-posta adresine gider.
İki belge aynı ekrandan kesilir ve aynı kontör bakiyesinden düşer: gönderilen ve gelen her e-belge 1 kontördür. e-Fatura ve e-Arşiv için ayrı seri ön ekleri kullanırsınız. Ayrıntılar: e-Fatura ve e-Arşiv.
Maliyet açısından fark var mı?
Vonahesap’ta yoktur: e-Fatura da e-Arşiv de 1 kontör kullanır, size gelen e-Faturalar da 1 kontördür. Hangi belgenin kesileceğini müşteriniz belirlediği için iki türü ayrı ayrı planlamanız gerekmez; aylık toplam belge sayınız kontör ihtiyacınızı gösterir. Tahmin için kontör hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Kayıtlı bir alıcıya e-Arşiv kesmek. Alıcı fatura tarihinde e-Fatura kullanıcısıysa belge e-Fatura olmalıdır.
- Yeni kayıt olan müşteriye geçmiş tarihli e-Fatura kesmek. Alıcı sisteme fatura tarihinden sonra katıldıysa o tarihli fatura e-Arşiv olur.
- e-Arşiv faturayı alıcıya iletmeyi unutmak. e-Arşiv faturayı alıcıya siz ulaştırırsınız; internet satışında elektronik iletim zorunludur.
- Mükellef sorgusunu atlamak. Mükellefiyet sorgulanamıyorsa tür tahminle seçilmemeli; sorgu tekrarlanmalıdır.
Resmî kaynaklar
- [1]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.2.1 bölümü
- [2]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.1.4 ve IV.2.4.1 bölümleri
- [3]Gelir İdaresi Başkanlığı — e-Fatura İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu V1.2 (Ocak 2025)
- [4]Resmî Gazete — VUK Genel Tebliği (Sıra No: 573), RG 12.11.2024
- [5]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.2.4.2 bölümü
- [6]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, V.5.2 bölümü
- [7]Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 21/2
- [8]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, VI. bölüm (saklama)
- [9]Mevzuat Bilgi Sistemi — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 253
- [10]Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, madde 82
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.