İade faturası neden kesilir?
Satılan bir mal geri döndüğünde, satış ve KDV kayıtlarının buna göre düzeltilmesi gerekir. KDV Kanunu’nun 35. maddesine göre malların iadesinde satıcı borçlandığı KDV’yi, alıcı da indirdiği KDV’yi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir [1]. Düzeltmede ilk işlemin yapıldığı tarihteki KDV oranı esas alınır [2]. Bu düzeltmenin dayanağı da iadeyi gösteren belgedir.
Alıcı vergi mükellefiyse iade faturasını kim keser?
Uygulamada malı iade eden taraf bir vergi mükellefiyse iade faturasını alıcı düzenler. Mantığı basittir: mal artık alıcıdan satıcıya “satılıyor” gibi geri döner; belgeyi de malı gönderen taraf keser. Bu kural kanun maddesinde açıkça yazılı değildir; GİB kılavuzları ve yerleşik uygulama bu yöndedir.
Örneğin bir toptancıdan seramik aldınız ve bir kısmını geri gönderiyorsunuz. İade faturasını siz düzenlersiniz; faturada asıl alış faturasının numarası ve tarihi yer alır. Tedarikçi bu faturayla satışını ve KDV’sini düzeltir, siz de indirdiğiniz KDV’yi.
Alıcı olarak iade faturası keserken nelere dikkat edilir?
- Faturayı, malı geri gönderdiğiniz satıcı adına düzenleyin; satıcının unvanı, vergi dairesi ve numarası eksiksiz olsun.
- İade edilen asıl faturanın numarasını ve tarihini belgeye yazın.
- Asıl faturadaki birim fiyatı ve KDV oranını kullanın; yalnız geri gönderdiğiniz miktarı yazın.
- Satıcı e-Fatura kullanıcısıysa iade faturası e-Fatura, değilse e-Arşiv olarak düzenlenir.
Alıcı nihai tüketiciyse ne düzenlenir?
Bireysel müşteri fatura kesemez. Bu yüzden iadeyi satıcı belgelendirir. Kâğıt ortamda bu belge gider pusulasıdır; elektronik karşılığı IADE tipli e-Gider Pusulasıdır [3]. İnternet üzerinden yapılan satışlarda ise e-Arşiv faturanın iade bölümü (iade edenin adı, adresi, imzası; malın cinsi, miktarı, birim fiyatı ve tutarı) doldurulup imzalanırsa gider pusulası yerine geçer [4].
| İade eden | Belgeyi kim düzenler? | Belge |
|---|---|---|
| Vergi mükellefi işletme | Alıcı (uygulamada) | İade faturası (alıcı e-Fatura kullanıyorsa e-Fatura) |
| Nihai tüketici, mağazadan satış | Satıcı | Gider pusulası ya da IADE tipli e-Gider Pusulası |
| Nihai tüketici, internet satışı | Müşteri iade bölümünü doldurur | e-Arşiv faturanın iade bölümü (gider pusulası yerine geçer) |
Kısmi iade nasıl belgelenir?
Faturadaki malların hepsi değil bir kısmı geri dönüyorsa, iade belgesine yalnız geri dönen kalemler ve miktarlar yazılır. Örneğin 50 m² seramik aldınız, 12 m²’si kusurlu çıktı; iade faturası yalnız 12 m² için düzenlenir ve asıl faturaya atıf yapar. Asıl fatura olduğu gibi kalır, iki belgenin farkı net satışı gösterir.
İade belgesindeki KDV, asıl satıştaki oranla hesaplanır. Satıcı açısından iade, hesapladığı KDV’yi azaltır; alıcı açısından da daha önce indirdiği KDV’yi azaltır. Bu düzeltme, iadenin gerçekleştiği dönemde yapılır [1].
e-Fatura iptal mi edilir, iade faturası mı kesilir?
İade ile hatalı faturanın iptali farklı şeylerdir. Ticari senaryoda gönderilen bir e-Faturayı alıcı, iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde sistem üzerinden reddedebilir[5]. Temel senaryoda ise iptal talebi 8 gün içinde e-Fatura İptal/İtiraz Portalı’ndan açılır [5]. Mal fiilen teslim edilip sonra geri dönüyorsa iptal değil iade belgesi gerekir. Süreler için e-Fatura iptali nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.
İlk yıl tüm özellikler ücretsiz. Sonrasında yıllık yalnızca 4.990 ₺. Üyeliğinizi iki dakikada kendiniz açın.
Ücretsiz üye olunVonahesap’ta iade nasıl belgelenir?
Vonahesap’ta iade faturası, fatura kesme ekranında Belge türü olarak İade seçilerek kesilir. Ekran, iade edilen faturanın numarasını ve tarihini ister; bu bilgiler girilmeden iade faturası kaydedilmez. Belge, alıcı e-Fatura mükellefiyse e-Fatura, değilse e-Arşiv olarak gönderilir.
- Fatura kesme ekranında iade ettiğiniz tedarikçiyi seçin, Belge türü olarak İade’yi seçin.
- İade edilen fatura no ve İade edilen fatura tarihi alanlarını doldurun.
- Yalnız geri gönderdiğiniz kalemleri ve miktarları girin; kısmi iade böyle yapılır.
- Gönder’e basın. Mal stoktan çıkar, tedarikçiye olan borcunuz iade tutarı kadar azalır.
e-Fatura mükellefi bir müşteriniz size mal iade ettiğinde iade faturasını o keser; belge Vonahesap’ta gelen faturalarınıza düşer ve oradan işlersiniz. Web mağazanızdan gelen kısmi iadelerde ise Vonahesap asıl e-Arşiv faturaya atıflı bir iade belgesini kendisi düzenler, stoğu geri alır ve iade bedelini kaydeder. Nihai tüketici iadelerinde bu akışın sizin için uygun olup olmadığını mali müşavirinizle konuşmanızı öneririz. Ayrıntılar: iade faturası ve gelen faturalar.
İade sonrası satıcı tarafında neler değişir?
Gelen iade faturası işlendiğinde satıcının müşteri cari hesabındaki alacağı iade tutarı kadar azalır, geri gelen mal stoğa girer ve KDV raporunda hesaplanan KDV düşer. Müşteri ödemeyi önceden yaptıysa iade bedelinin geri ödenmesi ya da sonraki alışverişe sayılması ayrıca kaydedilir. Bu kayıtları tek yerde tutmak, ay sonunda mali müşavirinizle mutabakatı kolaylaştırır.
Sık yapılan hatalar
- Mükellef müşterinin iadesinde satıcının iade faturası kesmesi. Uygulamada mükellef alıcının iadesinde belgeyi alıcı düzenler; satıcı gelen iade faturasını işler.
- Asıl faturaya atıf yapmamak. İade belgesinde iade edilen faturanın numarası ve tarihi yer almalıdır.
- Yeni KDV oranını kullanmak. Düzeltmede ilk işlemin yapıldığı tarihteki oran esas alınır.
- Tevkifatlı faturanın iadesinde tevkifatı atlamak. Tevkifatlı satışın iadesinde ilgili satıra tevkifat kodu da girilir; bkz. tevkifatlı fatura nasıl kesilir.
- Kısmi iadede faturanın tamamını iade etmek. Yalnız geri dönen kalemler ve miktarlar belgeye yazılır.
Resmî kaynaklar
- [1]Mevzuat Bilgi Sistemi — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, madde 35
- [2]Mevzuat Bilgi Sistemi — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği, III/A-1.2.3 bölümü
- [3]Gelir İdaresi Başkanlığı — e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu V1.0
- [4]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.2.4.5 bölümü
- [5]Gelir İdaresi Başkanlığı — e-Fatura İptal, İhtar/İtiraz Bildirim Kılavuzu V1.2 (Ocak 2025)
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.