Sevk irsaliyesi nedir?
Sevk irsaliyesi, malın taşındığını gösteren belgedir. Faturadan farkı, bir satış bedelini değil malın kendisini belgelemesidir: hangi maldan ne kadar, kimden kime ve hangi araçla gittiği yazılır. Fatura satışı, irsaliye sevkiyatı kanıtlar. Bu yüzden irsaliye malla birlikte yolculuk eder ve taşıtta bulunur [1].
Sevk irsaliyesini kim düzenler?
VUK 230/5’e göre malı satıcı taşıyor ya da taşıtıyorsa irsaliyeyi satıcı düzenler. Mal alıcı tarafından taşınıyorsa irsaliyeyi alıcı düzenler [1]. Aşağıdaki tablo sık karşılaşılan durumları özetler.
| Durum | Ne gerekir? |
|---|---|
| Satıcı malı kendi aracıyla müşteriye götürüyor | Satıcı sevk irsaliyesi düzenler, irsaliye araçta bulunur |
| Satıcı malı nakliye firmasıyla gönderiyor (taşıtıyor) | Satıcı sevk irsaliyesi düzenler |
| Alıcı firma malı kendi aracıyla depodan alıyor | Alıcı sevk irsaliyesi düzenler |
| Nihai tüketici perakende aldığı malı kendisi götürüyor | İrsaliye gerekmez; fatura ya da perakende satış fişi yeterli |
| İnternet satışı, mal kargoyla gidiyor | Malın yanında irsaliye, e-İrsaliye örneği, irsaliye yerine geçen fatura çıktısı ya da ÖKC bilgi fişi bulunur |
İnternet satışlarında malın yanında bulunacak belgeler 509 Sıra No.lu Tebliğ’de sayılır [6]. Bu konu e-ticaret faturasında olması gerekenler yazısında ayrıca ele alınıyor.
İrsaliyeli fatura ne zaman irsaliyenin yerini tutar?
Fatura, malın teslim anında düzenlenirse irsaliye yerine geçebilir. Bunun için fatura teslim sırasında kesilir ve kâğıt çıktısı imzalanır [2]. Fatura sonradan kesilecekse önce irsaliye düzenlenir, fatura daha sonra irsaliyeye atıf yapılarak kesilir. Faturanın genel düzenleme süresi teslimden itibaren en geç 7 gündür [5].
Örnek durumlar
- Toptancı kendi kamyonuyla teslim ediyor: Malı satıcı taşıdığı için irsaliyeyi toptancı düzenler; irsaliye kamyonda bulunur.
- Bayi malı kendi aracıyla depodan alıyor: Malı alıcı taşıdığı için irsaliyeyi bayi düzenler. Satıcı yalnız faturayı keser.
- Mal nakliye firmasıyla gönderiliyor: Satıcı malı “taşıttığı” için irsaliyeyi satıcı düzenler; nakliye firması kendi taşıma belgesini ayrıca düzenler.
- Mağazadan bireysel müşteri ürünü alıp götürüyor: Nihai tüketici perakende aldığı malı kendisi taşıdığı için irsaliye gerekmez; fatura ya da fiş yeterlidir [1].
Sevk irsaliyesi ile e-İrsaliye arasındaki fark ne?
İkisi aynı işlevi görür; fark biçimdedir. e-İrsaliye elektronik ortamda düzenlenir ve GİB üzerinden iletilir. Malın fiili sevkinden önce düzenlenmesi gerekir; araçta çıktısı ya da elektronik görüntüsü bulunur, ıslak imza aranmaz [4].
e-İrsaliye’ye geçiş, e-Fatura’ya kayıtlı ve brüt satış hasılatı 10 milyon ₺’yi aşanlar ile bazı sektörler için zorunludur [3]. Kapsamı e-İrsaliye zorunluluğu yazımızda tablo hâlinde bulabilirsiniz.
İlk yıl tüm özellikler ücretsiz. Sonrasında yıllık yalnızca 4.990 ₺. Üyeliğinizi iki dakikada kendiniz açın.
Ücretsiz üye olunKâğıt irsaliye mi, e-İrsaliye mi kullanmalısınız?
e-İrsaliye zorunluluğu kapsamındaysanız sevkiyatlarınızı e-İrsaliye ile belgelersiniz. Kapsamda değilseniz kâğıt irsaliye kullanmaya devam edebilir ya da e-İrsaliye’yi isteğe bağlı olarak seçebilirsiniz. İsteğe bağlı geçişte en önemli soru, müşterilerinizin ve tedarikçilerinizin e-İrsaliye kullanıp kullanmadığıdır; karşı taraf da sistemdeyse belge iki tarafın kayıtlarına aynı anda girer.
Hangi biçimi seçerseniz seçin kural aynıdır: irsaliye malla birlikte yolculuk eder, fatura teslimden sonra en geç 7 gün içinde kesilir ve irsaliyeye bağlanır [5].
İrsaliye düzenlenmezse ne olur?
Sevk irsaliyesinin düzenlenmemesi, taşıtta bulundurulmaması ya da alınmaması VUK 353/2 kapsamında özel usulsüzlük cezasına konu olur. 2026’da belge başına ilk tespitte ceza 17.000 ₺’dir [7]. Ceza bilgisi kaynağıyla birlikte bilgi olarak verilmiştir; ayrıntı için fatura kesmemenin cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Vonahesap’ta sevk irsaliyesi nasıl düzenlenir?
Vonahesap’ta elektronik irsaliyeyi e-İrsaliyeler ekranından düzenlersiniz. Ekran, malı yola çıkarırken düzenlediğiniz sevk irsaliyeleri içindir; fatura sonradan kesilir ve irsaliyeye bağlanır.
- Yeni e-İrsaliye açın, alıcıyı seçin.
- Sevk edilen malları ve miktarları ekleyin. İrsaliyede tutar yazılmaz.
- Sevk tarihi ve saatini, plakayı ve şoförü girin; kendi aracınızla taşıyorsanız taşıyıcı alanını boş bırakabilirsiniz.
- Gönder’e basın; belge GİB izinli özel entegratör altyapısıyla iletilir, 1 kontör kullanılır.
- Teslimden sonra irsaliyenin detayından faturasını kesin; satırlar faturaya gelir, irsaliye bilgisi faturada yer alır.
İrsaliye stoğu değiştirmez; stok, irsaliyeden kestiğiniz faturayla düşer. Tedarikçinizden gelen irsaliyeyi de kayda alabilirsiniz. Ayrıntılar: e-İrsaliye ve stok takibi.
İrsaliyede hangi bilgiler yer alır?
İrsaliye malın kendisini anlatır: düzenleyen ve alıcı bilgileri, irsaliyenin tarihi ve numarası, sevk tarihi, taşınan malın cinsi ve miktarı. Uygulamada sevkiyatı yapan aracın plakası, şoför ve taşıyıcı bilgisi ile teslim adresi de yazılır. Satış bedeli irsaliyede yer almaz; bedel faturada gösterilir. Fatura kesilirken irsaliyenin numarası ve tarihi faturaya aktarılır, böylece iki belge birbirine bağlanır.
Sık yapılan hatalar
- Alıcı taşırken irsaliyeyi satıcıdan beklemek. Malı alıcı taşıyorsa irsaliyeyi alıcı düzenler.
- Faturayı sonradan kesip irsaliye düzenlememek. Teslim anında kesilmeyen fatura irsaliyenin yerini tutmaz.
- e-İrsaliye’yi yoldayken düzenlemek. e-İrsaliye sevkten önce GİB’e iletilmiş olmalıdır.
- İrsaliyeyi faturalamayı unutmak. İrsaliye satışın belgesi değildir; fatura teslimden itibaren 7 gün içinde düzenlenir.
Resmî kaynaklar
- [1]Mevzuat Bilgi Sistemi — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 230/5
- [2]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, V.5.1 ve V.5.2 bölümleri
- [3]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.3.5 ve IV.3.6 bölümleri
- [4]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, V.5.3 bölümü
- [5]Mevzuat Bilgi Sistemi — 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 231/5
- [6]Gelir İdaresi Başkanlığı — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği (dipnotlu güncel şekli), IV.2.4.5 bölümü
- [7]Resmî Gazete — VUK Genel Tebliği (Sıra No: 588), 2026 yılında uygulanacak had ve tutarlar (VUK 353/2)
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.