Başabaş noktası nedir?
Başabaş noktası, toplam gelirin toplam gidere eşit olduğu, yani ne kâr ne zarar edilen satış miktarıdır. Bu noktanın altında her satış sabit giderlerin bir kısmını karşılar ama işletme zarardadır; üstündeki her satış kâr bırakır.
Formüller
- Birim katkı payı = Birim satış fiyatı − Birim değişken maliyet
- Başabaş adedi = Sabit giderler / Birim katkı payı
- Başabaş cirosu = Başabaş adedi × Birim satış fiyatı (ya da Sabit giderler / Katkı payı oranı)
- Hedef kâr için adet = (Sabit giderler + Hedef kâr) / Birim katkı payı
Sabit ve değişken gider ayrımı
| Sabit giderler | Değişken maliyetler |
|---|---|
| Kira, aidat | Ürünün alış fiyatı ya da hammaddesi |
| Personel maaşları ve SGK | Paketleme, etiket |
| Muhasebe ve yazılım ücretleri | Kargo, pazaryeri ve ödeme komisyonu |
| Sigorta, kredi faizi, amortisman | Satışa bağlı prim |
Sabit gider satış olmasa da ödenir; değişken maliyet ise satılan her birimle birlikte doğar. Tüm tutarları KDV hariç girin.
Örnek 1: Aylık başabaş
Aylık sabit giderleri 60.000 ₺ olan bir işletme ürününü 250 ₺’ye satıyor, birim değişken maliyeti 150 ₺. Birim katkı payı 100 ₺, başabaş adedi 60.000 / 100 = 600 adet, başabaş cirosu 600 × 250 = 150.000 ₺’dir. Ayda 20.000 ₺ kâr hedefleniyorsa (60.000 + 20.000) / 100 = 800 adet satılmalıdır.
Örnek 2: Kesirli sonuç
Sabit gider 50.000 ₺, fiyat 120 ₺, değişken maliyet 85 ₺ ise katkı payı 35 ₺, başabaş adedi 50.000 / 35 = 1.428,57’dir. Kesirli adet satılamayacağı için gereken satış 1.429 adet, ciro 1.429 × 120 = 171.480 ₺ olur.
Sık yapılan hatalar
- Değişken maliyete yalnız alış fiyatını yazmak. Kargo ve komisyon gibi satışa bağlı kalemler unutulursa başabaş noktası olduğundan düşük çıkar.
- Dönemleri karıştırmak. Yıllık sabit gideri aylık satış hedefiyle karşılaştırmayın; ikisi aynı dönemi kapsamalıdır.
- KDV dahil fiyat girmek. KDV gelir değildir; KDV dahil fiyat katkı payını şişirir ve başabaş adedini olduğundan düşük gösterir.
- Tek ürün varsaymak. Birden fazla ürün satıyorsanız ağırlıklı ortalama fiyat ve maliyet kullanın ya da sonucu ciro üzerinden yorumlayın.
