Türkiye’de IBAN’ın yapısı
Türkiye IBAN’ı her zaman 26 karakterdir ve şu parçalardan oluşur:
| Parça | Uzunluk | Örnek (TR81 0006 2000 0000 0123 4567 89) |
|---|---|---|
| Ülke kodu | 2 harf | TR |
| Kontrol haneleri | 2 rakam | 81 |
| Banka kodu | 5 rakam | 00062 |
| Rezerv alan | 1 rakam | 0 |
| Hesap numarası | 16 rakam | 0000000123456789 |
Araç, 5 haneli banka kodunu bankaların listesiyle eşleştirerek bankanın adını gösterir. Listede bulunmayan kodlarda “Listede yok” yazar; bu, IBAN’ın hatalı olduğu anlamına gelmez.
Mod-97 kontrolü nasıl yapılır?
IBAN’daki iki kontrol hanesi, uluslararası ISO 7064 standardındaki mod-97 yöntemiyle hesaplanır. Doğrulama dört adımdır:
- Boşluklar silinir, harfler büyütülür.
- İlk 4 karakter (TR ve kontrol haneleri) en sona taşınır.
- Harfler sayıya çevrilir: A = 10, B = 11 … T = 29, R = 27. Böylece TR, 2927 olur.
- Ortaya çıkan uzun sayının 97’ye bölümünden kalan 1 ise IBAN geçerlidir.
Bu yöntem tek bir rakamın yanlış yazılmasını ve yan yana iki rakamın yer değiştirmesini her zaman yakalar. Bu yüzden ödeme yapmadan önce IBAN’ı denetlemek, paranın yanlış hesaba gitme riskini büyük ölçüde azaltır.
Örnek 1: Geçerli IBAN
TR81 0006 2000 0000 0123 4567 89 için kalan 1 çıkar; IBAN geçerlidir, banka kodu 00062’dir. Araç bu IBAN’ı hem boşluklu hem boşluksuz yazımda aynı sonuçla denetler.
Örnek 2: Tek rakam hatası
Aynı IBAN’ın son hanesini 9 yerine 8 yazarsanız (TR81 0006 2000 0000 0123 4567 88) 97’ye bölümden kalan 1 olmaz ve araç “Geçersiz” der. Kontrol haneleri değişmeden tek rakam değiştiği için hata kesin olarak yakalanır.
Sık yapılan hatalar
- O harfi ile 0 rakamını karıştırmak. TR IBAN’larında ülke kodundan sonra yalnız rakam bulunur.
- Eksik ya da fazla hane. 26 karakter değilse IBAN eksik kopyalanmıştır; araç uzunluğu ayrıca gösterir.
- Geçerli IBAN’ı doğru alıcı sanmak. Mod-97 yalnız yazımı denetler; IBAN’ın kime ait olduğunu göstermez. Havale ekranında bankanızın gösterdiği alıcı adını mutlaka faturadaki unvanla karşılaştırın.
