KDV istisnası ne demek?
Normalde bir mal ya da hizmet satışında KDV hesaplanır ve faturaya eklenir. Bazı işlemlerde ise kanun, verginin hiç hesaplanmamasını öngörür; buna KDV istisnası denir. İstisnalar 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 11 ile 17. maddeleri arasında düzenlenmiştir [1]. Uygulamanın ayrıntıları ve belge düzeni KDV Genel Uygulama Tebliği’nde yer alır [2].
İstisna, vergi oranının düşük olmasından farklıdır. %1 ya da %10 oranlı bir satışta KDV yine hesaplanır; istisnalı işlemde ise KDV hesaplanmaz. Güncel oranlar için KDV oranları 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi işlemler istisnadır?
| KDV Kanunu maddesi | Kapsam (özet) |
|---|---|
| Madde 11 | İhracat teslimleri ve bunlara ilişkin hizmetler; ihraç kaydıyla teslimler (11/1-c) |
| Madde 13 | Kanunda sayılan bazı teslim ve hizmetler (ör. 13/o) |
| Madde 14 | Uluslararası taşımacılık |
| Madde 15 | Diplomatik istisnalar |
| Madde 16 | İthalat istisnaları |
| Madde 17 | Sosyal ve askerî amaçlı istisnalar ile diğer istisnalar |
Bu tablo yalnız yön göstermek içindir; her maddenin altında koşulları ayrı ayrı belirlenmiş çok sayıda bent vardır [1]. Bir işlemin istisna kapsamına girip girmediğine ve istisnanın tam mı kısmi mi olduğuna karar vermeden önce mali müşavirinize danışın.
İstisna faturasında neler yazılır?
İstisna faturası, VUK 230’daki bütün unsurları taşıyan normal bir faturadır. Farkı vergi kısmındadır:
- KDV hesaplanmaz. İstisnalı satırda KDV oranı sıfırdır.
- İstisna maddesine atıf yapılır. Faturada hangi madde gereğince KDV hesaplanmadığı belirtilir; örneğin “KDV Kanununun (13/o) maddesi gereğince” [2].
- e-Belgede istisna kodu seçilir. e-Fatura ve e-Arşiv’de belge İSTİSNA tipinde düzenlenir ve satırlarda GİB’in istisna kodları kullanılır [2].
Örnek: istisna faturasının toplamı
Kanunda sayılan istisna kapsamındaki bir hizmet için 25.000 ₺ bedel faturalandığını düşünelim. Normal bir satışta %20 KDV ile toplam 30.000 ₺ olurdu. İstisna faturasında ise KDV hesaplanmaz; matrah 25.000 ₺, KDV 0 ₺, fatura toplamı 25.000 ₺’dir. Faturada istisnanın dayanağı olan madde ve e-belgede istisna kodu yer alır.
İstisna faturası e-Fatura mı, e-Arşiv mi olur?
İstisna, faturanın türünü değil vergi hesabını etkiler. Hangi belgenin düzenleneceğine yine alıcıya bakılarak karar verilir: alıcı e-Fatura kullanıcısıysa e-Fatura, değilse e-Arşiv [4]. Ayrıntı için e-Fatura ile e-Arşiv farkı yazımıza bakabilirsiniz.
İstisnalı işlemde tevkifat olur mu?
Hayır. Tevkifat, hesaplanan KDV’nin bir kısmının alıcı tarafından beyan edilmesidir; istisnalı işlemde hesaplanan bir KDV olmadığı için tevkifat da uygulanmaz [2]. Tevkifatın nasıl işlediğini tevkifatlı fatura nasıl kesilir yazısında anlattık.
İlk yıl tüm özellikler ücretsiz. Sonrasında yıllık yalnızca 4.990 ₺. Üyeliğinizi iki dakikada kendiniz açın.
Ücretsiz üye olunİhracat faturası ve ihraç kayıtlı fatura farkı
İhracat faturası, malın yurt dışındaki alıcıya satıldığı ihracat teslimi için düzenlenir ve KDV Kanunu’nun 11. maddesindeki istisnaya dayanır [1]. e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükellefler 1 Temmuz 2017’den bu yana ihracat faturasını da e-Fatura olarak düzenler [3].
İhraç kayıtlı fatura ise yurt içindeki bir ihracatçıya, malı ihraç etmesi koşuluyla yapılan teslimde düzenlenir (KDV Kanunu 11/1-c). Burada KDV faturada hesaplanıp gösterilir ama alıcıdan tahsil edilmez [1]. Yani ihraç kayıtlı fatura, tam anlamıyla KDV’siz bir istisna faturası değildir; ayrı bir fatura türüdür.
Vonahesap’ta istisna faturası nasıl kesilir?
Vonahesap’ta fatura kesme ekranındaki Belge türü listesinde Satış, İade ve Tevkifat’ın yanında İstisna, Özel matrah ve İhraç kayıtlı türleri de bulunur.
- Fatura kesme ekranında müşteriyi seçin ve Belge türü olarak İstisna’yı seçin.
- Satırları girin; istisna faturasında KDV oranı sıfır olmalıdır.
- Her satırda İstisna kodu alanından ilgili kodu seçin. Kodlar gruplar hâlinde listelenir (ör. tam istisna, kısmi istisna).
- Gönder’e basın. Alıcıya göre e-Fatura ya da e-Arşiv olarak, GİB izinli özel entegratör altyapısıyla iletilir.
İstisna kodu listesi gruplar hâlinde gelir: tam istisna, kısmi istisna, ÖTV istisnası ve konaklama vergisi istisnası gibi. Ayrıca istisna olmadığı hâlde KDV’si sıfır olan satırlar için ayrı bir grup bulunur. Fatura türünün asıl kod ailesi listenin başında gösterilir; böylece ihraç kayıtlı faturada ihraç kayıtlı kodlarını, özel matrah faturasında özel matrah kodlarını önce görürsünüz.
Kural dışı bir belge gönderilmez: istisna faturasında bir satırda kod seçilmemişse ya da KDV oranı sıfır değilse ekran uyarır. İhraç kayıtlı türünde satırlarda ihraç kayıtlı kodu seçilir; KDV faturada gösterilir ama alıcıdan tahsil edilmez. Ayrıntılar: e-Fatura.
İstisna faturası kesmeden önce kontrol listesi
- İşlemin KDV Kanunu’nun hangi maddesindeki istisnaya dayandığını belirleyin.
- İstisnanın koşullarının (alıcı, belge, süre) sağlandığını mali müşavirinizle doğrulayın.
- Belge türünü doğru seçin: istisna mı, ihraç kayıtlı mı, normal satış mı?
- Her satırda doğru istisna kodunu seçin ve KDV oranının sıfır olduğunu kontrol edin.
- Fatura notunda ya da açıklamada istisna maddesine atıf yapıldığından emin olun.
Sık yapılan hatalar
- KDV oranını sıfırlayıp istisna kodu seçmemek. KDV’siz satır tek başına istisna faturası değildir; dayanak gösterilmelidir.
- İhraç kayıtlı teslimi istisna faturası olarak kesmek. İhraç kayıtlı faturada KDV hesaplanıp gösterilir; tür farklıdır.
- İstisnalı satıra tevkifat uygulamak. Hesaplanan KDV olmadığı için tevkifat da olmaz.
- Yanlış madde ya da kod seçmek. Kod, istisnanın kanuni dayanağını gösterir; emin değilseniz mali müşavirinize sorun.
Resmî kaynaklar
- [1]Mevzuat Bilgi Sistemi — 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, madde 11–17
- [2]Mevzuat Bilgi Sistemi — Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği
- [3]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.1.7.1 bölümü
- [4]Mevzuat Bilgi Sistemi — 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.2.1 bölümü
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.